Interview met UNAMIR-veteraan in Rwanda uitgezonden als beroeps Koninklijke Landmacht aide-de-camp in Kigali

(1919) Interview met UNAMIR-veteraan in Rwanda uitgezonden als beroeps Koninklijke Landmacht aide-de-camp in Kigali

Dit is het eerste gesprek in een reeks van twee interviews. Geïnterviewde vertelt over zijn jeugd in Kameroen, waar hij opgroeide in een internationale omgeving. Rond zijn negende levensjaar keerde hij definitief terug naar Nederland. Deze overgang betekende een ingrijpende omschakeling. Na de middelbare school ging geïnterviewde naar de KMA. Vanaf 1986 diende hij als officier bij de luchtdoelartillerie, zowel in Nederland als in Duitsland. Hij vervulde staf- en operationele functies en nam deel aan grootschalige NAVO-oefeningen. In 1993 werd hij geselecteerd voor een VN-uitzending naar Afrika vanwege zijn achtergrond. De geplande missie naar Angola ging op het laatste moment niet door, waarna hij werd ingezet bij een VN-observatiemissie in het grensgebied van Oeganda en Rwanda. Deze missie, UNOMUR geheten, moest grotendeels vanaf de grond worden opgebouwd. De geïnterviewde was in de beginfase van de missie als chief operations nauw betrokken bij het organiseren van huisvesting, logistiek, verbindingen en dagelijkse operaties. In oktober 1993 werd hem gevraagd om aide-de-camp te worden van Roméo Dallaire, commandant van de United Nations Assistance Mission for Rwanda (UNAMIR). Dallaire wilde iemand met Afrika-ervaring die goed Frans sprak. In deze rol ondersteunde hij Dallaire bij verplaatsingen, verkenningen, vergaderingen, veiligheidsinschattingen en verslaglegging. Hij was aanwezig bij overleg met militaire en civiele functionarissen en zag de spanningen in Rwanda verder toenemen. Tegelijkertijd kreeg hij te maken met aanslagen en doelwitlijsten, waarop ook hijzelf en Dallaire voorkwamen, en zag de voorbereiding voor de genocide. Van nabij maakte hij mee hoe Dallaire onder toenemende psychische druk kwam te staan, terwijl waarschuwingen uit het missiegebied structureel onvoldoende gehoor kregen. Ondanks de ernst van de signalen bleef het VN-mandaat beperkt en ontbraken de middelen om effectief in te grijpen. Twee weken na zijn vertrek uit Rwanda barstte de genocide los. Deze periode liet een blijvende indruk achter en vormt tot op heden een referentiepunt in zijn visie op internationale vredesmissies en de verantwoordelijkheid van de internationale gemeenschap. Hij bleef achter met een sterk schuldgevoel, ervaart de nazorg als ondermaats en onderhoudt nog altijd contact met Dallaire. De ervaringen hebben sterke invloed op zijn verdere leven, loopbaan en zijn houding tot de dood.