Indië-veteraan Jan over spijt

leesverhaal

14 maart 2019

'De gevolgen waren niet te overzien.' Spijt heeft te maken met dingen anders willen doen en met zelfverwijt. Eigenlijk is het het beste om niet te streng voor jezelf te zijn en de zaken te accepteren zoals ze zijn gelopen. Jan van de Sande (91) ging op missie naar Nederlands-Indië en heeft inmiddels zijn ervaringen een plaats kunnen geven.

‘Als chauffeur van het peloton reed ik vaak naar dezelfde plekken. De vijand wist natuurlijk ook dat ik vaak dezelfde routes reed en zo was het makkelijk om een hinderlaag voor mij op te zetten. Ik ben er dan ook meerdere keren in terechtgekomen. Iedere keer dat je het overleeft, voel je je een geluksvogel. Maar eigenlijk waren de gevolgen niet te overzien. Er zijn tijden geweest dat ik gillend en helemaal bezweet wakker werd.’

‘Ik was twintig toen ik naar Nederlands-Indië ging. Oorspronkelijk als brenschutter, maar omdat ik een kapotte auto kon repareren, werd ik chauffeur. Ik kreeg een driekwarttonner tot mijn beschikking en reed rond met soldaten, wapens, munitie en voorraad. Ik had veel verantwoordelijkheden en werd er op alle mogelijke momenten bij geroepen. Drie jaar lang in die staat van paraatheid heeft zijn tol geëist.’

‘Daar heb ik op sommige momenten wel spijt van. Maar het heeft geen zin. We zaten in een situatie waaraan weinig te veranderen viel. Dus ik kan niets met gedachten van spijt. Het gaat om de aanvaarding.’

Andere recente verhalen

Bekijk alle verhalen
Twee personen staan in het Nationaal Militair Museum in Soesterberg voor een groene militaire helikopter van de Koninklijke Luchtmacht. Op de achtergrond zijn meerdere historische vliegtuigen en helikopters te zien in een grote, goed verlichte tentoonstellingshal met hoge plafonds. De helikopter vormt het centrale decor van de foto.

Lees verder

Verhaal

27 juli 2026

Sisters in arms: Mirjam en Jendy
Ze houden van de Bölkow-helikopter en koesteren hun vriendschap. Jendy en Mirjam hebben zich zes jaar lang ingezet voor Vrouw en Defensie en droegen vorig jaar het stokje over. Ze bellen elkaar soms urenlang.
Persoon staat in de open voordeur van een bakstenen woning en kijkt in de richting van de camera. De persoon draagt een donkerblauw pak met een licht shirt en heeft de handen in de zakken. Op de achtergrond is een deel van de hal zichtbaar. Rechts onderin staat een oranje decoratief beeldje van een haas. De foto is gemaakt bij daglicht en toont de entree van de woning als achtergrond.

Lees verder

Verhaal

20 juli 2026

Thuis op de voorgrond: Marjon
Marjon van Griensven (65) woont in Kaatsheuvel en werkt al 35 jaar met veel plezier als woonadviseur bij woningcorporatie Casade. Ze is getrouwd met luitenant-generaal b.d. Hans van Griensven. Ze hebben twee zonen, Tim en Koen. Marjon gaat volgend jaar met pensioen. Ze wil er dan vaker op uit en vrijwilligerswerk gaan doen.
Tweeluikfoto van dezelfde persoon op verschillende momenten in zijn leven. Links een recente close-up van een man met kort grijs haar, ronde bril en een sjaal om de hals, gefotografeerd bij een terrasverwarmer. Rechts een archieffoto waarop hij als jonge militair in uniform naast een pantservoertuig staat, met militaire uitrusting en een geweer in de hand. De afbeelding benadrukt het contrast tussen toen en nu.

Lees verder

Verhaal

17 juli 2026

Veteranenondersteuner Eike-Jan
Veteraan Eike-Jan (64) merkte tijdens de 25-jarige reünie van zijn uitzending naar Libanon in 1981 dat sommige mensen zich anders gedroegen en problemen hadden. Ze liepen tegen dingen aan waar ze zelf geen oplossing voor wisten. ‘Dan ga je met elkaar praten. Zo kwam ook de nuldelijnsondersteuning ter sprake.’
Een persoon met een groene pet en outdoorjas staat in een bosrijke omgeving met mosbegroeide takken en jonge lentebegroeiing op de achtergrond. De persoon kijkt recht in de camera terwijl hij zich in de natuur bevindt tijdens een wandeling of verkenningstocht.

Lees verder

Verhaal

7 juli 2026

Ervaringsverhaal MOD’er Koen: Bouwen aan Balans
Voor Koen (42) was het MOD-programma Bouwen aan Balans van het Nederlands Veteraneninstituut (NLVi) een waardevolle stap in zijn persoonlijke ontwikkeling. Hij ging zonder grote verwachtingen het programma in, maar kwam thuis met nieuwe inzichten, praktische handvatten en een sterk gevoel van herkenning. Vooral het contact met andere militaire oorlogs- en dienstslachtoffers (MOD’ers) maakte veel indruk op hem. ‘Ik ging daar naartoe met: ik zie het wel. Maar ik ben naar buiten gelopen met het gevoel van: ik had het ook niet willen missen.’
Portret van een man met zonnebril in een groene, heuvelachtige omgeving. Hij staat buiten in de zon, met bomen en een landschap op de achtergrond.

Lees verder

Verhaal

2 juni 2026

Veteranenondersteuner Dré
Dré (67) werkte bijna 38 jaar bij de Koninklijke Luchtmacht. ‘Net toen ik wilde stoppen, startte de Nuldelijnsondersteuning (NOS) 2.0.’ Er kwam een bijeenkomst voor regio- en landelijk coördinatoren. ‘Vanaf dat moment ben ik er actiever mee aan de slag gegaan in de provincie waar ik woon, in Limburg.’
Vrijwilliger in opvallende werkkleding helpt mee op het Malieveld tijdens de opbouw van de Nederlandse Veteranendag. Op de achtergrond zijn tenten en materialen voor het evenement zichtbaar.”

Lees verder

Verhaal

1 juni 2026

Het verhaal van Joppe
Joppe (27) begint in juni 2024 aan zijn MDT-missie. Een traject dat onder andere bestaat uit een bivak, een driedaags kamp in Oirschot en een sociale missie, waarbij hij zich veertig uur inzet voor de maatschappij in de vorm van vrijwilligerswerk. Zo komt hij terecht bij het Nederlands Veteraneninstituut (NLVi) én de Nederlandse Veteranendag. ‘Veteranen hebben gevochten voor onze vrede en veiligheid,’ vertelt Joppe. ‘Ik heb daar veel respect voor. Door mee te helpen kan ik iets terugdoen.’